Забони модариро пос дорем

 Омӯзгорӣ пешаи пурифтихор буда, ҷаб­ҳаҳои гуногунро фаро мегирад. Ин пеша тақозо дорад, ки омӯзгор ба омӯзиши пайваста машғул бошад ва маҳорату малакаи худро мунтазам такмил бахшад. Корбасти методҳои гуногуну самараноки таълиму тарбия, омодагии ҳамешагӣ ба дарс, омӯзиши ҳаматарафаи шогирдон, роҳандозии муносибати судманд бо волидайн, ташкили чорабиниҳои гуногуни таълимию тарбиявӣ, огаҳии зарурӣ аз навгониҳои замон ва амсоли инҳо омилҳоеанд, ки бо пешаи омӯзгорӣ иртиботи қавӣ ва ногусастанӣ доранд. Яке аз хусусиятҳои умдаи омӯзгор забондонист. Дар айёми мо ин хусусият аҳаммияти бештар пайдо карда, ҳар як шахси фаъоли ҷомеа, ҳар зиёиро мебояд, ки аз забонҳои хориҷӣ (ду-се забон) огаҳӣ дошта бошад ва сухан гуфта тавонад. Ин барои омӯзгор аз ҳар ҷиҳат имконоти фаровон фароҳам меоварад ва пеш аз ҳама, дастрасиаш ба маълумоти зарурӣ афзун мегардад. Чунонки борҳо таъкид шудааст, донистану омӯхтани ҳар забоне маҳз дар заминаи амиқ омӯхтани забони модарӣ ва эҳтиром ба ин забон имконпазир мешавад. Яъне, ҳар як омӯзгорро мебояд, ки пеш аз рӯй овардан ба омӯзиши забонҳои хориҷӣ забони тоҷикиро ба таври комилу фарогир биомӯзад, қонуниятҳояшро хуб донад. Маълум, ки забони тоҷикӣ яке аз забонҳои қадимию доро ва тавонои ҷаҳон буда, бо ин забон асарҳои бузургу безавол офарида шудаанд. Захираи луғавии забони тоҷикӣ хеле фарогир ва муқтадир аст. Дар давраи Истиқлоли давлатӣ забони тоҷикӣ дар умури давлатдорӣ мавқеи устувор пайдо кард, мақоми давлатӣ дарёфт ва имконоташ боз ҳам бештар гашт. Имрӯз забони модарии мо дар соҳаҳои илму маориф, техникаву иқтисодиёт ва сиёсату иҷтимоиёт васеъ истифода мешавад. Вазифаи ҳар як узви фаъоли ҷомеа, махсусан, омӯзгорон аст, ки барои ҳифзи мақоми волои забони тоҷикӣ, истифодаи шоиста ва риояи тозагии он ҷидду ҷаҳди ҳамешагӣ ба харҷ диҳанд. Набояд забони ноби мо бо алфози қабеҳу ношоиста, бо калимоти дағалу носуфтаи кӯчагию лаҳҷавӣ ва бо ғалатҳои зиёд махлут гардад.

Ба хотири он ки хонандагон нисбат ба забони модарӣ ҳисси баланди эҳтиром дошта бошанду барои истифодаи дурусту саҳеҳи он кӯшиш намоянд, пеш аз ҳама, омӯзгор бояд худ забони шевою беғалату ҷолибу дилчасп дошта бошад. Муошират бо шогирдон ва гуфтугӯ дар давоми дарс бояд ба забони суфтаю пур­обуранг сурат бигирад, бояд ба шарофати суханронии зебою гуворои омӯзгор ба забони тоҷикӣ муҳаббату эҳтироми хонандагон ба ин забон пайваста афзун гардад. Ба ибораи дигар, ҳар як муошират, ҳар як машғулият, ҳар як дарси омӯзгор бояд инъикосгару собитсози ҳусну тавоноии забони тоҷикӣ гардад. Дар ҷараёни таълими ҳама гуна фанҳо бояд лаҳзаи шарҳи калимоту луғатҳои нав ҷой дошта бошад. Ҳар як омӯзгор дар такмили захираи луғавии шогирдон бояд ҳиссагузорӣ намояд. Ба шогирдон барои азёд кардан шеърҳо дар ситоиши забони модариро пешниҳод бояд кард, гуфтаҳои бузургонро дар тавсифи забони тоҷикӣ шарҳ бояд дод. Дар ҳама ҳолат, забону баёни омӯзгор барои хонандагон сарчашмаи асосии афзунгардии муҳаббат ва эҳтиром нисбат ба забони модарист.
Агар омӯзгор зимни гуфтугӯ бо шогирдон ва ҳангоми баргузории машғулиятҳо (аз дарсҳо то чорабиниҳои беруназсинфӣ) бо забони ҷолибу ҷозибадор, бо истифода аз вожаҳои суфтаю дилчасп ва пораҳои шеърию зарбулмасалу мақолҳо суханронӣ кунад, хонандагон, албатта, ба ӯ пайравӣ менамоянд ва мекӯшанд, ки забони модарии худро пос доранд ва онро ба таври шоиста биомӯзанд.
Мадинабону НАЗАРОВА,

омӯзгори математика ва информатикаи МТМУ №61-и шаҳри Панҷакент

Добавить комментарий