Математика фанни муҳим барои рушди қобилиятҳои зеҳнӣ, инкишофи тафаккури мантиқӣ ва маҳорати амалии хонанда ба шумор меравад. Дар шароите, ки илму техника бо суръати баланд рушд мекунад, методикаи таълими математика низ бояд ҳамқадами замон бошад ва тадриси он бояд мувофиқи талаботи муосир роҳандозӣ гардад.
Методикаи таълими математика равандест, ки дар он усулҳои омӯзиш, стратегияҳои таълим, технологияҳои муосир ва арзёбии натиҷаҳо ба ҳам пайваст шудаанд.
Таърихи методикаи таълими математика шиносоии равишҳо ва усулҳои таълимиро дар сатҳҳои гуногуни таълим дар бар мегирад. Таълим дар математика дар асрҳои гузашта бештар бо методи устод-шогирд сурат мегирифт, ки бо муҳокимаи мушкилот ва иҷрои амалҳои математикӣ оғоз ёфта буд. Даврабандии таърихи инкишофи методикаи математика ба тариқи зайл аст:
1. Методикаи математика дар асрҳои миёна: Дар методологияи таълими ин давра шогирдон ба шарҳи рамзҳо ва муаммоҳои математикӣ бо усулҳои таълими куҳна ошно мешуданд.
2. Методикаи математикаи давраи Эҳё: Дар ин давра усулҳои нави таълими математика арзи ҳастӣ кард, ки асосан ба ҳалли масоили шахсӣ ва таҳқиқоти илмии аниматсионӣ нигаронида шуданд.
3. Методикаи математика дар асрҳои XIX ва XX: Як таҳаввулоти калон дар усулҳои таълим бо пайдоиши мафҳуми Песталотсӣ ва назарияи ӯ дар мавриди эҳтироми хонанда дар ҷараёни омӯзиш ба вуҷуд омад. Вай ба эҷоди усулҳои омӯзиш, ки шогирдонро мустақилона ва амалан ба ёд овардан ё барқарор кардани маълумот кумак мекард, шуруъ намуд. Ҷараёни конструктивӣ баъдтар дар асри XX бо пайравии Жан Пиаже ва Лев Виготский мавриди омӯзиш қарор гирифт.
Методологияи таълимро ба усулҳои асосӣ дар таълимоти муосир ва методҳои таълим дар математика метавон тақсим намуд.
1. Методологияи анъанавӣ: Дар таълими математика ин метод асосан ба амали интиқоли дониш аз муаллим ба шогирдон марбут мебошад. Дар ин метод шогирдон дар мавқеи қабулкунандаи маълумот қарор доштанд, ки бо усулҳои суханронии устод бештар таълим дода мешуд.
2. Методологияи конструктивӣ: Дар ин метод шогирдон ҳангоми ҳалли масоили математика мустақилона ва эҷодкорона амал мекунанд, ки онҳо бо кумаки моделҳои амалии математикӣ ё истифодаи таҷҳизоти муосир дониш меомӯзонд.
Абдуғанӣ ШОЕВ,
омӯзгори физика ва математикаи мактаби таҳсилоти миёнаи умумии №56-и ноҳияи Айнӣ
